15 августа 2020 года, 02:34 (UTC+9:00) t в Якутске: 6 (03:00)

Молодые исполнители олонхо объединяются

В рамках декады Олонхо в малом зале заседаний спикер Ил Тумэн, Председатель Национального комитета по организации и проведению Десятилетия Олонхо Александр Жирков встретился с молодыми олонхосутами.
 
Во встрече приняли участие министр культуры и духовного развития Владимир Тихонов, министр по делам молодежи и семейной политики Афанасий Владимиров, I заместитель министра профессионального образования, подготовки и расстановки кадров Республики Саха (Якутия) Февронья Шишигина, глава Верхоянского района Виктор Павлов, директор Музея музыки и фольклора народов Якутии Аиза Решетникова, ученые, преподаватели, наставники, молодые исполнители, знатоки и любители Олонхо.
 
Александр Жирков, открывая мероприятие, отметил следующее: «Такая встреча проводится впервые. В течение десяти лет наш эпос признан мировым шедевром устного нематериального культурного наследия человечества, велась кропотливая работа. Наша задача заключается в том,   чтобы якутская молодежь поняла всю важность и ответственность своей миссии, роли при сохранении и передаче олонхо в первозданном виде будущим поколениям. Тот человек, кто с малых лет приобщился к олонхо, научился понимать, правильно слушать произведение, всегда будет воспринимать этот мир по-другому, иметь богатый внутренний мир. Нашей основной целью на сегодняшний день является создание объединения молодых олонхосутов. Считаю, что настала пора его основать».
 
Спикер парламента поздравил профессора, эпосоведа Василия Илларионова с презентацией новой книги «Итоги Ысыаха Олонхо» («Олоҥхо ыһыаҕар түмүк санаалар»). «Эту   книгу можно оценить как подведение итогов первого Десятилетия Олонхо и передачу накопленного опыта молодому поколению», - подчеркнул Александр Жирков.
 
Василий Илларионов в своем выступлении отметил, что стартовой площадкой многих молодых исполнителей олонхо стал республиканский фестиваль «Дитя земли Олонхо». Это поколение выросло, почти все окончили высшие учебные заведения. «Теперь для выявления талантливой молодежи необходимо поддержать  конкурсы «Мунха олонхото» и др. Считаю, что молодежь нуждается в таком объединении. Поддерживать молодых обязательно надо», - высказался Василий Васильевич.
 
Профессор кафедры культурологии СВФУ им. М.К. Аммосова, доцент Галина Попова-Санаайа ознакомила с проектом положения объединения, также призвала задуматься будущих членов объединения над вопросами «Кто такой олонхосут, чем он занимается, в чем его предназначение?» Отметила, что от отношения якутской молодежи к олонхо зависит дальнейшая судьба народного достояния. Всем молодым исполнителям, специалистам пожелала усердно заниматься, знать и соблюдать традиции и обычаи саха, привнести свой вклад в развитие олонхо.
 
Известный музыкальный деятель Аиза Решетникова в своем выступлении сказала следующее: «В течение 35 лет я проводила исследование, именно в какой сюжетной линии начинается тойук. Ведь все неспроста. Каждое пение берет основу у вероисповедания, традиций, обычаев народа саха. Только якутский эпос вобрал в себя вековые нравственные и духовные ценности народа, его философию. Поэтому каждый молодой олонхосут должен знать все якутские традиции, обряды, культуру».
 
При этом Александр Жирков отметил, что приобщение к олонхо с малых лет имеет огромное значение при формировании и становлении личности и сказал: «Аиза Петровна – дочь артистов Саха театра. Отец – народный артист республики П.Н. Решетников, а мать – заслуженная артистка республики И.М. Михайлова. Вот почему она стала изучать олонхо. Аиза Петровна посвятила свою жизнь исследованию и пропаганде фольклора народов Якутии. Она – автор монографии «Фонд сюжетных мотивов и музыка олонхо в этнографическом контексте». Спикер посоветовал молодым исполнителям олонхо прочитать данное издание в оригинале и посетить Музей музыки и фольклора народов Якутии.
 
Далее выступил наставник по фольклору Кутанинской средней школы Сунтарского района, заслуженный учитель республики Никандр Тимофеев. Он увлекательно рассказал о том, как в разные периоды своей жизни слышал живое исполнение олонхосутов, что он запомнил, что в себе вобрал. «Олонхосут – это профессия. И наша задача – вырастить олонхосутов. Молодые исполнители должны много читать, иметь богатый словарный запас. Если ребенок понимает смысл сказанного, то у него развивается речь, воображение, расширяется кругозор. Но стоит отметить, что в исполнении олонхо нам нужно овладеть техникой пения тойук. С помощью правильного исполнения, разновидностями тойука можно полностью раскрыть и дополнить образы героев Олонхо Хотелось бы, чтобы певец Александр Дьячковский-Саарын создал группу тойуксутов, где учил детей правильно исполнять тойук». Также Никандр Прокопьевич высказал свое мнение насчет разработки методики преподавания детям олонхо, чтобы наставники могли вырастить настоящих олонхосутов по всем канонам традиционного исполнения.
 
Участники встречи высказали мнение о популяризации олонхо среди молодежи посредством создания объединения, а также информированием через средства массовой информации и социальные сети.
 
Далее выступила руководитель фольклорного объединения «Оллоон» Бетюнской средней школы Амгинского района Анисия Софронова о роли олонхо в семье. Научный работник института Олонхо Юрий Борисов высказался, что на прошедших ысыахах молодежи олонхосутам не было уделено должного внимания со стороны организаторов. Коллегу поддержала и Сахая Львова, отметив, что нужно для привлечения молодежи к олонхо нужно распространять видео-, аудио-записи в социальных сетях. «У нынешней молодежи часто не хватает времени часами наблюдать за живым исполнением олонхосутов. Предлагаю записывать исполнения наших молодых, пока неизвестных олонхосутов и распространять их по социальным сетям. Лишь тогда мы сможем привлечь нашу молодежь и популяризовать наше олонхо по всему миру», - сказала она.
 
Спикер Ил Тумэн Александр Жирков подчеркнул: «Если якуты, создав олонхо, забыли бы это достояние в своем тернистом историческом пути? Чем бы мы могли восполнить это? О каком культурном наследии мы бы рассказали другим народам? Наверно, да что-нибудь обязательно было бы, но олонхо ничем не заменить. Олонхо – лучший подарок наших предков. Наша задача – расширить круг любителей и знатоков олонхо. Решить такую непростую задачу сложно. Мы должны знать традиции, обряды, вероисповедание своего народа и на основе этих знаний пропагандировать, популяризировать олонхо. Вот такая большая ответственность стоит перед вами, и если у есть непоколебимое желание, то вы сможете все», - сказал он.      
 
В конце встречи принято соглашение о создании Объединения молодых олонхосутов.
 
 
Пресс-служба Ил Тумэна
 
 
 
Олоҥхону толорор ыччат түмсэр
 
Олоҥхо декадатын чэрчитинэн Ил Түмэн Судаарыстыбаннай Мунньаҕын бэрэссэдээтэлэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин Олоҥхо уон сылын бэлэмнээн ыытыыга Национальнай тэрийэр кэмитиэт салайааччыта Александр Жирков олоҥхону толорор эдэр ыччаты кытта көрүстэ.
 
Кэпсэтиигэ култуура уонна духуобунай сайдыы миниистирэ Владимир Тихонов, ыччат дьыалаларыгар уонна дьиэ кэргэн бэлиитикэтин миниистирэ Афанасий Владимиров, анал үөрэхтээһин, каадыры бэлэмнээһин уонна аттаран туруоруу миниистирин I солбуйааччыта Феврония Шишигина,  Дьааҥыулууһун баһылыга Виктор Павлов, ХИФУ профессора, филология билимин доктора Василий Илларионов, Саха норуоттарын муусукатын уонна фольклорун музейын дириэктэрэ Аиза Решетникова, олоҥхону чинчийээччилэр, уһуйааччылар, олоҥхону үйэтитиигэ үлэлэһэр дьон, эдэр толорооччулар, сэҥээрээччилэр кыттыннылар.
 
Александр Жирков: "Маннык көрсүһүү бастакытын буолар. Уон сыл устатар саха олоҥхото аан дойдуга киһи аймах бастыҥ айымньытын быһыытынан билиннэ, балай эмэ үлэ ыытылынна. Биһиги олоҥхо эйгэтин салгыы дьоҥҥо-сэргэҕэ, ордук ыччакка тиэрдэр соруктаахпыт. Эдэр сааһыттан олоҥхоҕо уһуйуллубут, тылыгар-өһүгэр болҕомтолоохтук сыһыаннаһан истибит, бэйэтэ туойбут киһи хаһан баҕарар бу эйгэҕэ ордук ылбаҕай өйдөөх буолар. Олоҥхо уон сыла биллэриллибитигэр уончалаах оҕолор билигин сүүрбэлэрин туоллулар. Кыра эрдэхтэриттэн дьарыктаммыттар билигин Саха сиригэр биллэр тойуксуттар, олоҥхону толорооччулар буола үүннүлэр. Бэйэлэрин эйгэлэрин кыһалҕаларын тэҥ саастыылаахтары кытта ырытар быдан туһалаах. Саха сиригэр эдэр учуонайдар, суруйааччылар түмсүүлэрэ үлэлиир. Биһиэхэ олоҥхону, тойугу сэргээччилэр өрөспүүбүлүкэҕэ элбээтилэр. Улуус аайы талааннаах эдэр дьон күүскэ тахсан иһэрин бэлиэтээн этэр тоҕоостоох. Бүгүҥҥү сүрүн сыал-сорук - эдэр олоҥхоһуттар түмсүүлэрин тэрийэргэ уолдьаста. Бириэмэни халтай ыыппакка, түргэнник тэриллэн, салгыы таһаарыылаахтык үлэлииргит-хамсыыргыт туһугар сүбэлэһиэх тустаахпыт", - диэн көрсүһүү саҕаланыытыгар эттэ.  
 
Аҕыйах хонуктааҕыта өрөспүүбүлүкэтээҕи "Олоҥхо" ассоциациятын чилиэнэ, биллиилээх фольклорист Василий Илларионов "Олоҥхо ыһыаҕар түмүк санаалар" диэн кинигэтин сүрэхтээбитинэн, Ил Түмэн спикерэ эҕэрдэлээтэ. "Бу дьоһуннаах кинигэҕэ олоҥхо бастакы уон сылыгар түмүк оҥоһуллубут уонна билигин олоҥхонон дьарыктанар эдэр дьоҥҥо тус санааны-оноону, толкуйу тиэрдии курдук сыаналаатым", - диэн Александр Жирков эттэ.
Василий Илларионов эдэр толорооччулар "Олоҥхо дойдутун оҕото" диэн айар түһүлгэҕэ кыра саастарыттан кыттан, үүнэн-сайдан тахсан, сорохтор номнуо үрдүк үөрэх кыһатын бүтэрэн, үлэлии сылдьалларын туһунан эттэ. "Оҕо эрдэхтэриттэн олоҥхо эйгэтигэр сыстан, билигин олоҥхону дьоҥҥо-сэргэҕэ иһитиннэрэр, кэрэхсэтэр ыччат үгүс. Дьоҕурдаах оҕолору булууга анаан тэриллибит "Олоҥхо дойдутун оҕото" айар түһүлгэбит ыытыллыбыта балай эмэ буолла. Суол-иис кыһалҕалаах кэмигэр буоларынан, уһук сытар улуустар кыайан кыттыбаттар. Инньэ гынан, айар түһүлгэ ис тутулун үчүгэйдик оҥорорго, улахан айар түһүлгэлэри ыытан, дьоҕурдаах ыччаппытын көҕүлүөх, сайыннарыах тустаахпыт. Маныаха түмсүү тэриллэрэ саамай сөп. Бу эйгэҕэ үлэлии сылдьар эдэр дьоммутун өйүөххэ наада", - диэн Василий Васильевич санаатын үллэһиннэ.
 
ХИФУ профессора Попова Галина-Санаайа оҕо эрдэхтэн эдэр саастарыгар диэри олоҥхолуур дьарыгы батыһан, улам баһылаан сылдьар саха ыччатын түмсүүтүн барылын оҥорон, бар дьоҥҥо билиһиннэрдэ. "Олоҥхоһут диэн кимий, тугу гынар киһиний, туох аналлааҕый?" диэн толкуйдуулларыгар, бэйэлэригэр сыһыаран көрүнэллэригэр эттэ. Билигин саха ыччатын сыһыаныттан олоҥхо быһаччы тутулуктаммытын, бу кыһалҕаны кыахтаахтык, хотуулаахтык, кэскиллээхтик быһаарар туһуттан түмсүү тэриллэрэ кэм ирдэбилэ буолбутун быһаарда. Олоҥхону тилиннэрэр саҥа кэрдиис кэмҥэ ыччат олоҥхо үгэстэрин салгыы сайыннаран, кэлэр көлүөнэлэргэ тиксэрэр инниттэн утумтаахтык дьарыктанан, олоҥхо төрүт үгэстэрин билэн, тутуһан, саҥа тыыны киллэрэн, олоҥхоһут таһымыгар тахсар сыаллаахтык-соруктаахтык үлэлииргэ сүбэлээтэ.
 
Муусука биллиилээх деятелэ Аиза Решетникова: "35 сыл устата олоҥхо сүрүн ис хоһоонугар ханнык түгэннэргэ ырыа-тойук саҕаланарын чинчийдим. Ыллылар да туойбаттар. Хас биирдии ырыа төрүт үгэскэ, сиэргэ-туомҥа, итэҕэлгэ олоҕурар. Олоҥхоҕо саха норуотун өйө-санаата, дьылҕата, кимэ-ханныга барыта түмүллэн, иҥэн сылдьар. Хас биирдии эдэр олоҥхоһут саха итэҕэлин, сиэри-туому, төрүт үгэһи булгуччу билиэхтээх".
 
Онуоха Александр Жирков көрсүһүү кэмигэр оҕо эрдэхтэн олоҥхоҕо уһуйуллуу улахан суолталааҕын туһунан эттэ, этиэннэ: "Аиза Петровна олоҥхоҕо сыстыыта төрөппүттэриттэн утумнаммыта биллэр. Кини сүдү талааннаах өрөспүүбүлүкэ норуодунай артыыһын П.М. Решетников уонна Саха сирин үтүөлээх артыыһын И.М. Максимова кыыстара буолар. Аиза Петровна бэйэтэ туспа суоллаах-иистээх чинчийээччи, фольклорнай култуураны тэрийээччи, төрүттээччи быһыытынан сыаналыыбын. "Фонд сюжетных мотивов и музыка олоҥхо в этнографическом контексте" диэн академическай таһымнаах монографияны суруйбута", - диэтэ. Эдэр дьон бу кинигэни  хайаатар да булан ааҕалларыгар, Саха норуоттарын муусукатын уонна фольклорун музейыгар булгуччу сылдьалларыгар сүбэлээтэ.
 
Салгыы Сунтаар улууһун Кутана орто оскуолатын фольклорга уһуйааччыта, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх учуутала Никандр Тимофеев тыл эттэ. Кини олоҥхоһуттары эт кулгааҕынан хаһан, ханна истибитин, онтон тугу ылбытын, бэйэтигэр иҥэриммитин бэрт интэриэһинэйдик кэпсээтэ. Сахалар олоҥхобутун сайыннарыыга үлэ барарын, олоҥхо туһунан билиини уонна өйдөбүлү биэриигэ, олоҥхолуур сатабылы иҥэриигэ үлэлиирин кэпсээтэ. "Олоҥхоһут диэн идэ буолар. Биһиги сорукпут – чулуу олоҥхоһуту иитэн-үөрэтэн таһаарыы. Олоҥхоһут оҕо элбэхтик ааҕыахтаах, тыла-өһө баай буолуохтаах. Уус-уран ааҕыыны баһылаабыт оҕо тыл дэгэтин билэр, суолтатын өйдүүр буолан, этэр дьоҕура күүскэ сайдар. Тохтор тойукпутунан эрэ олоҥхобутун толору баһылыахпыт. Олоҥхо дьоруойдарын сүрүн мэтириэттэрэ, майгылара-сигилилэрэ араас тойугунан ситэриллэн-хоторуллан этиллэн тахсаллар. Үгүс эдэр олоҥхоһут тойукка доҕолоҥнуурун билиниэх тустаахпыт. Александр Дьячковскай-Саарын тойук толорооччулар бөлөхтөрүн тэрийэн, оҕолору уһуйуоҕар олус баҕарабын. Анал чинчийээччилэр оҕону олоҥхолуурга үөрэтэр методиканы оҥороллоро буоллар, биһиги тирэхтээхтик үлэлээн, дьиҥнээх саха олоҥхоһуттарын иитэн-үөрэтэн таһаарыа этибит", - диэн бэйэтин санаатын эттэ.
 
Саха сирин үрдүнэн араадьыйа, тэлэбиидэнньэ, хаһыат тэрилтэлэрэ олоҥхону үйэтитиигэ, тарҕатыыга, эдэр ыччакка тиэрдиигэ, сырдатыыга биир ситимҥэ киирэн үлэлииллэригэр мустубут дьон эттилэр. Александр Жирков олоҥхо сайдарын туһугар ис-иһиттэн кыһаллар киһиэхэ Никандр Прокопьевичка санааларын аһаҕастык үллэстибитигэр махтанна. Сылын аайы ыытыллар Ыччат ыһыаҕын тэрээһинигэр олоҥхону толорор ыччат түмсүүтэ көхтөөхтүк кыттарыгар сүбэлээтэ. Кэлэр Олоҥхо ыһыаҕа ытык Дьааҥы сиригэр буоларынан, баһылыкка Виктор Павловка олоҥхо күөн-күрэһин ыыттыллыытыгар тэрээһин чааһыгар болҕомто уурулларыгар эдэр олоҥхоһуттар баҕа санааларын тиэртэ.
 
Маны таһынан, Амма улууһун Бөтүҥ орто оскуолатын "Оллоон" фольклорнай түмсүүтүн салайааччыта Анисия Софронова олоҥхо эдэр дьиэ кэргэҥҥэ сабыдыалын туһунан эттэ. Олоҥхо институтун научнай үлэһитэ, 2015 с. Чурапчыга ыытыллыбыт Олоҥхо ыһыаҕын олоҥхо күрэҕин кыайыылааҕа Юрий Борисов ыччат олоҥхотун билиҥҥи туругун кэпсээтэ. Олоҥхо институтун научнай үлэһитэ Сахая Львова XXI үйэ эдэр олоҥхоһутун өйөөһүҥҥэ саҥа тэрээһиннэри киллэриигэ санааларын үллэһиннэ. Сахая олоҥхону сэргиир, сэҥээрэн истэр үөрүйэҕи сайыннарыы туһунан тоһоҕолоон бэлиэтээтэ. Мустубут дьон улуу олоҥхоһуттар толорууларын үйэтитэн, аныгы технология көмөтүнэн үөрэх кыһаларыгар, тустаах ырыа-тойук бөлөхтөрүгэр тарҕар наадатын чопчу ыйдылар.
 
Ил Түмэн спикерэ Александр Жирков: "Арай саха омуга олоҥхону айан баран, хайа эмэ кэрдиис кэмҥэ умнан-оһорон кэбиспит буоллун? Култуурабытыгар улахан охсулаах, омсолоох буолуо этэ. Атын тугунан солбуйан, биһиги атын норуоттарга, дьоҥҥо-сэргэҕэ тахсан, өбүгэ саҕаттан XXI үйэҕэ диэри кэлбит киэн туттар нэһилиэстибэбит туһунан кэпсиэх этибитий? Син туох эмэ көстүө эбитэ буолуо эрээри, олоҥхо курдук баай тугунан да солбуллубат. Бу – саха норуотун дьоло, өбүгэбит бастыҥ бэлэҕэ. Биһиги сүрүн сорукпут – олоҥхону билэр, өйдүүр дьон эйгэтин кэҥэтии. Бу олус уустук. Олоҥхо эйгэтин үөскэтиигэ туһалаах сүбэни Аиза Решетникова этэн аһарда. Бастатан туран, төрүт үгэһи билиэхтээхпит. Ол олоҥхоҕо хайдах көстөн ааһарын, сүһүллэн сылдьарын өйдүөхтээхпит. Үгэһи билбэт киһиэхэ – олоҥхо чуҥкук тойук. Эһиги улахан эппиэтинэскэ сылдьаҕыт. Туохтааҕар да күүстээх баҕа санаа баар. Өскөтүн баҕа санааҕыт күүстээх буоллаҕына, барытын кыайыаххыт", - диэн түмүктээтэ. 
 
Көрсүһүү түмүгэр анал соруктар ылылыннылар, түмсүү тэриллитин сорох түгэнигэр тохтоон аастылар.
 
Ил Түмэн пресс-сулууспата
 
 
Опубликовано: 30 ноября, 2015 - 19:58
Заметили ошибку в тексте? Выделите ее и нажмите Ctrl+Enter, чтобы сообщить об этом администратору.
Спасибо!
^ Наверх ^
X
Ошибка в тексте:
Сообщить об ошибке администратору? Ваш браузер останется на той же странице