18 августа 2022 года, 01:47 (UTC+9:00) t в Якутске: 8 (03:00)

Дмитрий Наумов: Тыа сирин ³й³бµл Россия±а суох µрдµк та´ымын тэрийбитэ

Тыа ха´аайыстыбата сайдыбат, тыа сирин сайыннарыы олох кыаллыбат онно ким буруйдаа±ый, ким тугу о²орбото? Итинник боппуруостары истэн а±ай кэллибит. Боппуруос элбэх, ыйытык ³рµµ буруйдаа±ы к³рдµµр хайысханан барар. Оттон буруйдаах ³рµµ биир – былаас. Урут да оннук этэ, билигин да оннук.
 
¥лэлии-хамныы сылдьар ки´и ³рµµ с³пк³ этэр аатырар. С³п курдук. Эрэйдэнээччи кини буолла±а… Билигин суруйар, кэпсиир дьон µксэ кинилэри буруйдаабат. ¥лэлэрин тµмµгµн, технологиятын, эбэтэр ылыммыт µлэтин технология бы´ыытынан т³´³ с³пк³ µлэлиирин, ол тµмµгэр тугу сити´эрин дуу, тугу да ситиспэккэ µбµн-харчытын таах ый ы´ыа±а о²орорун дуу ким да сэ²ээрбэт. Адьас кыайдахтарына «Советскай кэм бэлэмигэр иитиллибит ки´и» диэн буолар. Советскай кэм бэйэтин иннигэр атын соруктары, туспа сыалы туту´ан кэлбитэ. Т³´³±³, ханнык ороскуокка турарын кэрэйбэккэ норуота бµтµннµµтэ µлэлээх буоларын хааччыйар соруктаа±а. Ол и´ин былаан бы´ыытынан ночооттоох совхозтар хозрасчет тимир ытарчатыгар олорор колхозтар оннуларыгар тэриллибиттэрэ. Дьон хамнас ылара, элбэх о±олоох тыа ыала улахан кы´ал±а±а эриллибэккэ эрэ боростуой хара µлэнэн о±олорун атахха туруорар кыахтаммыттара. Экономика ³ттµттэн к³рд³хх³ толоос со±ус система курдук. Онтон бэйэтин кэмигэр олус сыы´ата суох бы´ыылаах. Ордук би´иги хотугу дойдубутугар.
 
 Уларыта тутуу кэмэ буолбута. ¥лэбит кµµ´µнэн, тугу о²орбуппутун барытын бэйэбитигэр хаалларан «баай-талым олоххо кэлиэхпит» дэспит кэмнээх этибит. Ол са±ана совхозтар баайдарын µллэстэн ыллы² да, кырдьык, тута илиигэр тутар баайдаах курдук буолбуппут. Оччолорго ³сс³ ким да ³йд³³б³т³±³ буолуо дии саныыбын, государство баайын босхо тµ²этэн, ол баайын к³р³н олорбут дьону тутар, дохуоттуур, хамнастыыр, производство ночоотун сабар бары ороскуоттарыттан босхоломмутун. Ити уустук да, би´иги тыа сирин дьонун оло±ор элбэх уларытыылары киллэрбит да дьикти кэми ³сс³ да сыаналыы, дири²ник ырыта иликпит. Ол, араа´а, илиибит-атахпыт, к³²д³й к³хсµбµт били²²и кэм²э олороруттан, оттон т³б³бµт, санаабыт, сыанабылбыт т³рд³ антах, урукку кэм²э хаалбытыттан бы´ыылаах. Итини мин ³рµµ государство тугу да биэрбэт, эбэтэр олус а±ыйа±ы биэрэр диэн сорох дьон тохтообокко суруйалларыттан, этэллэриттэн сылыктаан этэбин.
 
Баайы-дуолу, сири-уоту бэйэтин чаа´ынай бас билиитигэр ылбыт, ол гынан баран ³сс³ да государство иитиэхтээх диэн ³й-санаа арахса илик тыа сирэ кризискэ µп-харчы эрэ ³ртµнэн охсуллубата±а, ³й-санаа буккуллуутун, са²алыы олорорго суол-иис к³рд³³´µнµн кы´ал±атыгар эмиэ ылларбыта.
 
Итинник ис µ³рэтин курдук буккуллубут тыа сирдээх республиканы салайар буолбута Вячеслав Анатольевич Штыров. Рыночнай экономика диэн тугун, дойдуга бара турар реформалар ис хо´ооннорун билэр, аан дойду та´ымнаах компания салайааччыта ки´и Штыров, тыа сирин ту´угар бэрт элбэх биллибэттээх суоту суоттуохтаа±а. Кини республика салалтатыгар кэлиэн иннинээ±и сылларга ыал экономикатынан тыа сирэ сайдыахтаах диэн хайысханан µлэлээн-хамнаан, ³рµкµйэн баран соччо ыраатыа суохпутун билэн буккулла сылдьар кэммит этэ. Дэриэбинэ±э сибиинньэ, куурусса тиэйиилээх массыына кэллин да, босхо тµ²эттэн ылан нэ´иилэ кµ´µ²²э тириэрдэн баран барытын идэ´э гынар, бастарын бы´ар, эбэтэр дьиэ² ха´аайыстыбатын тэринээр, сµ³´µтэ-аста булунаар диэн бэриллибит харчынан хо´ун аайы телевизор атыыласпыт, ха´аайка±а са±ынньах ылан кэтэрдибит ыал ³сс³ да элбэх босхону кэтэ´эн олороро. Оттон бµгµн са²а салалта кэллэ, онон урукку курдук табаарынай производство о²оро бара±ын, босхо бэриллэр уйгу-быйа² тохтуур диир бэрт элбэх ыарахаттардаа±а ³йд³н³р. Онтон баа´ынайдар, ха´аайыстыбалар 5 млрд. ордук иэскитин суруллубутун курдук бµгµн т³л³³² диир кыах эмиэ суо±а. Ол иэ´и хайдах гынар, хайдах к³±µрэтэр, эбэтэр сотор бэрт уустук µлэ эмиэ кµµтэрэ. Итилэри барытын били э´эни, ына±ы, оту биир о²очо±о туоратар суот курдук с³пк³ бы´аарар наада этэ.
 
Штыров Президент буолар сылыгар Россия киин былаа´ыттан тыа ха´аайыстыбатыгар саамай му²утаан 46 м³л. солкуобайы ылбыппыт. Бэйэбит тугу да о²орбот буоллахпытына ити эстии суола этэ. Ол и´ин аан ма²най бэйэ эрэ республикатын кыа±ар тирэнэр, би´иги хотугу дойдубут ураты кы´ал±аларын учуоттуур политика ыытыллан кэлбитин би´ирээн салгыы ыытары са²а талыллыбыт Президент с³пт³³±µнэн аахпыта. Ол эрэн са²алыы суолу-ии´и к³рд³³´µн соруга турбута. Эстии, к³рд³рµµ барыта аллараа тµ´µµтµн тохтотуу, сµ³´µ-ас а±ыйаабатын ту´угар турунуу буолбута. Ол ту´угар барытын биирдэ µрэйбэт иннигэр, бородууксуйа 60% ордугун биэрэр чаа´ынай ха´аайыстыбалары ханнык эрэ ньыманан ³йµµр наада этэ. Ол и´ин µµт туттарааччыга урукку биир литр µµккэ ылар алта солкуобайыттан µс а²аара государство±а т³нн³р дотация оннугар, кини ороскуотун соро±ун сабар сэттэ а²аар солкуобайдаах субсидия диэни киллэрбиппит. Ити субсидияттан тыа ха´аайыстыбатын бородууксуйатын туттарааччы тугу да государство±а т³нµннэрбэт буолбута. Субсидия, µлэлиир, бородууксуйаны о²орор эрэ ки´иэхэ бэриллиэхтээх диэн ирдэбил турбута, онтон ону толорор ту´угар хас улуус аайы са²а переработкалыыр со±отуопка кииннэрэ о²о´уллубуттара. Олор билигин да µчµгэйдик µлэлии тураллар. Улуустар кииннэригэр тутуллубут бары пищекомбинаттарга Штыров В.А. сылдьан и²эн-то²он к³р³р³. Табыллыбыт буолла±ына ис сµрэ±иттэн µ³рэрэ. Билигин сорох µ³рэхтээхтэр, бэрт тµргэнник тутуллубут капитализм «классическай форматын билэр» табаарыстар, субсидияны олохтоон дьону босхо±о µ³рэттигит, тыа сирин эстигит дииллэрин мин ³рµµ сонньуйа истэбин. Ба±ар, атыннык бы´аарыахха с³б³ буолуо… Ол гынан баран ити боппуруо´у ситэ бы´аарбатах би´иги Россиябыт атын уобаластарыгар бу а±ыйах сыл и´игэр 10 ты´ыынча дэриэбинэ э´иннэ, онтон ³сс³ уонтан тахса ты´ыынчаларыгар 100-тэн а±ыйах ки´и олорор буолла. Би´иги республикабыт биир да дэриэбинэни эспэтэ. Дьон-сэргэ олохсуйар. Тыа сиригэр ыччат олохсуйбат диэн ³рµµ тахсар айдаан т³рµттээх, оттон «эстэн-быстан эрэбит» дэ´иини мин кэп туонуу дии саныыбын. Ыччат µ³рэнэр, би´иги сайдыы суолугар туруммут республикабыт оло±унан олорорго дьулу´ар. Промышленноска, куораттарга олорорго, µлэлииргэ кы´аллар. Ити с³п. Оттон дэриэбинэ, тыа сирин µлэтэ-хамна´а салгыы баар буоларыгар билиги²²и салалта атын суолу талла, тэрээ´иннээх, µрдµк технология туттуллан атыылыыр-эргинэр кыа±ы биэрэр, о²орон та´аарар производстволаах буолуу ирдэнэр буолла. Ити икки тус-туспа суолу ыччат туту´арыгар: бастакы суолу талааччыларга промышленноска барар ыччаты µ³рэтэргэ Мирнэйгэ, Хаандыга±а, Аллараа Бэстээххэ µ³рэх тэрилтэлэрэ а´ылыннылар, «Анаабыр алмаастара», «Аллараа Лена ОА», к³мµс хостуур, алмаас кырыылыыр тэрилтэлэр µлэлииллэр. Тутууга ыччат киирэн µлэлээн эрэр. Иккистэргэ кини б³±³ тирэхтээх буоларыгар о±о саа´ыгар олорон кэлбит, а´атан-иитэн, µ³рэхтээх о²орон айан суолугар та´аарбыт дэриэбинэтэ баар. Кинилэр Саха сирин тыа ха´аайыстыбатыгар ту´анар бары сирин-уотун, бултуур сирин, балыктыыр уутун барытын бас билэн ту´анар тыа сирин олохтоохторун нэ´илиэнньиктэрэ, ха´аайыннара буолаллара Сокуонунан мэктиэлэннэ. Би´иги республикабыт Киэ² Россия иэнин биэс гыммыт биирин ыларын умнар сатаммат. Би´иэхэ тыа сирин дьонугар кырата суох баай баарын мэлдьэ´эр сыы´а буолуо.
 
Со±отуопка, астыыр-µ³ллµµр ти´ик тэриллиитин Штыров кытаанах хонтуруолга ылбыта. ¥п-харчы социальнай хайысхаларга тиийбэт кэмигэр тыа сиригэр бэриллэр µп ³рµµ бары быраабылалары, сокуоннары та´ынан буолара. Ол са±ана муода курдук буолбут субу-субу буолар секвистирование – ороскуокка бэриллэр бюджет µбµн сарбыйыы, ³рµµ «сокуоннайа суох» тыа сиригэр бэриллэр µп µрдµнэн барыах курдук буолбута. Маны утары охсу´ууга Штыров бэрт с³пт³³х бы´аарыныыны ылбыта. Кини былааска олорбутун тухары ый аайы тыа сирин боппуруо´ун анаан-минээн бэйэтэ к³р³р быраабыланы олохтообута. Онон экономика, µп µлэ´иттэрэ хайдах ый аайы тыа сирин µбµн сарбыйбыттарын ту´унан кэпсиэхтэрэй, тардынан, толкуйдаан барбыттара, баар проблеманы бы´аарарга туруммуттара. ¥п сарбыйыытыгар аналлаах мунньахтарга Президент дьµµллэ´иллэр докумуону тутан олорон: «Тыа ха´аайыстыбатын µбµн тыыппаппыт», - диэн кимиэхэ да анаабат курдук гынан баран булгуччулаахтык толоруллар этиинэн са±алыыра.
 
¥гµс сыллар усталарыгар мунньуллубут иэс боппуруо´а бастакы сылларга олус сытыытык турбута. Бу улахан ³ртµтэ бюджет ороскуоттуур чаа´ыгар к³рµллµбµт µп государство±а т³ннµ³хтээх диэн дьа´алтан тахсыбыт иэс этэ. Ол иэ´и ылан боростуойдук сотон кэби´эр кыах суо±а, ол и´ин тута ирдэбилтэн та´аарыллан ФАПК «Туймаада±а» бэриллибитэ. Тута ирдэнэн дьону э´иэ±инээ±эр бытааннык хомуллан дьо²²о т³тт³рµ ту´алаатын диэн буолбута. Кырата суох суумма этэ - 3 млрд солкуобайга тэ²нэ´эрэ. Саамай суолталаа±а аны бюджекка к³рµллµбµт µп т³тт³рµ ирдэммэт субсидия бы´ыытынан бэриллэр буолбута. Ити µп билигин 7 млрд солкуобайга тиийдэ. Таба ту´аннахха элбэх µп. Бачча улахан µп бэриллэр суолун булууга элбэх м³ккµ³р, сыра-сылба барбыта. Бу боппуруоска Ил Тµмэн ³рµµ ³йµµрэ улахан тирэх буолара. Боппуруос барыта тыа дьонун, тыа сирин ту´атыгар буоларыгар Президент Штыров тыа сирэ ³й³нµллµ³хтээх диэн халба²наабат политиката сµрµн буолбута.
 
Билигин барыта сµрµннэнэн, тыа сирин ³й³³´µн халба²наабат политиката ылыллан, республика бюджета программаларынан т³рµккэ о²о´уллар буолла. Сайдыы инники кэскилин торумнуур кэлим программалар о²о´улуннулар. Ити олохпут оннун булан и´эрин сµрµн бэлиэтэ буолар.
 
Мин тыа сирин сайдыытын кэлим Программатын 2002 сыллаахха о²орбуппутун санаан кэлэбин. Би´иги, тыа ха´аайыстыбатын министерствотын µлэ´иттэрэ, оннук соруда±ы Штыровтан ылан баран, улаханнык мунаарбыппыт. Онно т³рµ³т баара. Хайдах эрэ тµргэнник хамсаа´ыны та´аарар ки´и диэн санаа барыбытын µµйэ тутара. Ол гынан баран барыта та²нары бара турар к³рд³рµµлээх, сµ³´µ, сылгы, таба ахсаана а±ыйыы турар, кризис кытаанах ытарчатыгар ылларбыт тыа ха´аайыстыбатын а±ыйах сыл и´игэр ³р³ тардар, ба±арбыт курдук сайыннарар кыах суо±а. Ол к³ст³н турар кырдьык этэ. Дьэ, ол и´ин бастакы Программа кризи´ы тохтотор, экономика бу уустук салаатын стабилизациялыыр ту´угар о²о´уллубута. Президент олох и²эн-то²он сµбэлэ´эн, сахалыы эттэххэ би´игини утарсааччылартан киэ² к³хсµнэн бµ³лээн, урукку ³ттµгэр ха´ан да о²о´уллубатах Государственнай Президентскэй Программа диэн ааттанан Правительствонан бигэргэтиллэн Ил Тµмэ²²э киирбитэ. Парламент биир санаанан ³й³³бµтэ. Манна Филипп Гаврильевич Охлопков барахсан олус кы´аллан к³м³л³спµтэ. А±ыйах µп-харчы мыыныыта, кы²ый-ха²ый са²а баар этэ да, Штыров кытаанах аргуменнарын ким да кыайан утарбата±а. Онон Программа бигэргэтиллэн тыа сиригэр бэриллэр µп сокуоннары утарбат, ол оннугар сокуонунан бигэргэтиллибит кµµстээх буолбута. Бу олус дьо´уннаах хардыы буоларын, кини а²ардас тыа ха´аайыстыбатын эрэ сайдыытын буолбакка, тыа сирин сайдыытын сµрµн хайысхаларын: газтаа´ын, дьиэ-уот тутуутун, социальнай обьектар тутуллууларын, мелиорация боппуруостарын эмиэ хабара да к³рд³р³р. Тыа сирэ халба²наабат ³й³бµллээх буолбута. Президент Штыров к³рµллµбµт µп, ылыллыбыт сорук булгуччу толорулларын ирдиирэ, онон соруктар би´иги республикабыт бары салайааччыларынан толоруллара сити´иллибитэ. Ол традиция салгыы бара турар. Бастакы Программа±а да, кэли²²и ылыллыбыт программаларга да к³рµллµбµт µп былаана сыл аайы биир да солкуобай итэ±э´э суох толоруллар. Би´иги тыабыт сирэ халба²наабат ³й³бµллээх, оттон тустаах ки´и хайдах µлэлиирэ, бэриллэр µбµ хайдах ту´анара туспа боппуруос.
 
Вячеслав Анатольевич промышленнай тэрилтэлэр тыа сирин ³й³³´µ²²э ылсан µлэлииллэрин тэрийэр ба±алаа±а. Олортон кини «Сургунефтегаз» тыа ха´аайыстыбатыгар к³м³тµн инники кэскилин к³р³н Тыа ха´аайыстыбатын академиятын дьиэтин туттарбыта. Дьиэ-уот аныгы ирдэбилгэ эппиэттиир гына о²о´уллубута би´иги академиябыт кэли²²и сылларга т³б³ ыарыыта суох аттестацияны барарыгар улахан к³м³л³³х буолбута саарба±а суох. Кини академия салалтата уопсайдарын сэргэ студеннар театрдарын туттарар ба±алаа±ын ис сµрэ±иттэн ³йµµрэ. Онтун тыа сиригэр тиийэр специалистар µчµгэйгэ, кэрэ±э тарды´ыылаах буолуохтаахтар, дьоммутун баты´ыннарыахтара диэн бы´аарара. Кини тыа сиригэр тутуллар оскуолалар хоруопка курдук биир халыыптаах буолалларын олох сирэрэ, онон кэли²²и сылларга тутуллубут тутуулар бары араастар, бииртэн биирдэрэ ордук. Би´иги тымныы дойдубутугар сырдык сылаас ³²н³рµнэн киэргэтиллибит дьиэлэр тутуллуохтаахтар диирэ. Уопсайынан киэ² билиилээх, кэрэ µчµгэй диэн тугун олус ымпыктаан-чымпыктаан билэр µрдµк кульутралаах ки´и бы´ыытынан салайааччылартан барыны бары бы´ааттара сатыырын, барытыгар баар буолар, барытын бэйэтэ эрэ бы´аарар курдук сорохтор ³йдµµллэр. Ол оннук буолбатах, кини дьон интириэ´ин тардыы, бииргэ µлэлиир дьонун билиилэрин кэ²этэн, киэ² дьµµллэ´иигэ ы²ырар, ки´и инициативатын к³т³±³р, ³йµµр туспа суоллаах-иистээх салайааччы. Мин онно бэрт улахан суолтата суох курдук биир тµгэни бэлиэтиэм этэ. Кини сахалар сайдыылаах омуктар дуу, суох дуу диэн боппуруоска биир ыалдьыт ки´и хайдах эрэ би´иги ту´абытыгар буолбатах этиитигэр:
 
- Э´иги саха норуотун муудара´ын, ис культуратын билбэккит ол и´ин итинник саныыгыт. Мындыр саха дьоно тугу харыстаан, тугу олохторугар туттан кэлбиттэрэ барыта дири² ытыктабылы ылар суолталаах, - диэн м³ккµ´µллµбэттик бы´ааран µ³скээбит м³ккµ³рµ тохтоппута. Кини атын омук ки´итэ эрээри саха сирин ки´итэ буолан, би´иги бары культурнай да, норуоппут национальнай да оонньууларын ис санаатыттан ити этиитин курдук ытыгылаан ³йµµрэ.
 
Би´иги сылгы куттаах дьон буолан ат сµµрµµтµн ис сахалыы культурабыт быстыбат сор±отун бы´ыытынан олус ³р³ тутабыт. Ол и´ин саха норуотун со±отох бренда буолар саха сылгытын иитэн µйэлэри у²уордаан илдьэ кэллэхпит. Ат сµµрµµтэ спорт бы´ыытынан улам та´ыма µрдээн элбэх ороскуоттаах буолан и´эр. Ол эмиэ с³п,   дьон кэрэни, кынаттаах курдук к³т³р дь³´³г³й о±олорун бэйэтин оонньуутугар астына к³рµ³н ба±арар.
 
Ат сµµрµµтµн ту´угар ³йµн-санаатын анаабыт Дмитрий Кычкин Европаттан µчµгэй аты атыыла´ан а±алыахха уонна Россия Президенэ В.В.Путин бирии´игэр сµµрµµгэ кыттыахха диэн этиилээх миэхэ киирэн кэлбитэ. Т³´³ да кыаллыбат суол буоларын биллэрбин сэргии истибитим. Бюджет µбэ ити ту´угар барар кыа±а суо±ун бы´аарбытым. Сотору со±ус буолан баран ки´им Шаддат диэн Европа турнирын кыайыылаа±а ат баар, ону атыыла´ыахха диэн эмиэ тиийэн кэлбитэ. Ат атыыла´ааччынан Семен Васильевич Сивцевы ааттаабыта. ¥рдµк рейтиннээх аттаах буолан Россия Президенын бастакы бирии´игэр кыттыбыппыт. Тµ³рт дойду Президенин ата сµµрэр Москва ипподромун трибунатыгар Семен Васильевич Сивцев барахсан хайдахтаах киэн туттан, дьалкыйан олорорун бокуонньугу билээччилэр ³йдµ³ххµт. Аппыт бµтэ´ик кэлбитэ. Мин кэлээт да Штыровка ол сµµрµµ ту´унан кэпсээбитим. Аппыт хас ат туйа±ын буорун сиэн кэлбитин ту´унан сэтэрээччилэр сиэллээх-кутуруктаах кэпсээннэрин истэн олорор этэ. Онон мин кэпсээммин да, республкабытыгар Президент сµµрµµтµн о²оруохха диэн этиибин соччо улаханнык сэ²ээрбэккэ истибитэ. Ол гынан баран, би´иги норуоппут национальнай спордун бы´ыытынан ³й³бµллээх буолуо±ун, ат сµµрдµµтµнэн дьарыктанар, онно µйэлэрин олохторун анаабыт дьон ороскуоттарын т³л³´³р µрдµк бириистээх сµµрµµ  баар буолуохтаах диэн этиибин бол±ойон истибитэ. Туран хаамыталаабыта уонна дьа´алла бэлэмнээ диэбитэ. Ат сµµрµµтµн биир фанатыгар Валерий Артемович Поповка соруйан ат сµµрдµµтµн федерациятын кытта бы´аарсан Саха Республикатын Президенин бирии´ин олохтуур ту´унан дьа´ал тахсыбыта. Бирии´ин скульптор Афанасий Романов бронзаттан куппута. Бириис фондатын ту´унан кэпсэтии буолбутугар: «Путин бирии´игэр сµµрµµ бирии´э т³´³ этэй» - диэн Вячеслав Анатольевич ыйыппытыгар: 3 м³лµйµ³н эрэ диэн мыыммыппын эппитим уонна би´иэнэ улахан буолуохтаа±ар ба±абын биллэрбитим. Толкуйдуу тµ´эн баран «ол дойдулар ордук гыннахпытына с³бµлµ³хтэрэ суо±а» диэбитэ. Мин улаатыннаттараары м³ккµ´эн к³рбµтµм да ту´а тахсыбата±а. Онон 3 м³лµйµ³ннээх бириистээх алта сµµрµµлээх, ол и´игэр 2000 м. 1.7 м³лµйµ³ннээх Президент бириистээх сµµрµµ тэриллибитэ. Штыров µчµгэйдик барар, дьон би´ирэбилин ылар буолла±ына бирии´э эбиллэн и´иэ диэн эппитэ. Биир сыл Майа±а ыытыахха диэн эппиппэр олох буолбата±а, ³рµµ Якутскай куоракка буолуохтаах диэн мас-таас бы´аарбыта. Мин Вячеслав Анатольевич ат спордугар бириис олохтоон би´игини сылгы куттаах саха дьонун, ордук тыа сирин дьонун дири²ник ытыктыырын к³рд³рбµтэ диэн сµгµрµйэ, махтана саныыбын.
 
Билигин Штыров ту´унан араас санаалары, арыт буруйдаа´ыннары да абаккара аа±абын. Республика та´ымнаах салайааччы му²утуур былаастаах буолбатах, кини общество, Россия государствотын интириэстэрин кµрµ³тµн и´игэр хааллар былаастаа±ын буруйдааччылар  ³йд³³б³т курдук тутталлар, барытыгар кини эрэ бы´аарыыта му²утуурун курдук к³рд³р³ сатыыллар. Олох уустук. Би´иги республикабыт историятын биир уустук кэрдиис кэмигэр, кини баайыгар-дуолугар суудайар идэ´эни µллэстээри турар курдук урдустар оботторун самнарсан Штыров т³´³л³³х µлэни µлэлээбитин атыттар суруйохтара. Ба±ар мин эмиэ суруйуом.
 
Тыа сиригэр µ³скээбит, иитиллибит ки´и бы´ыытынан мин кинини би´иги тыа дьонугар сылаас тыыннаах, би´иги норуоппут оло±ун ту´унан сырдык ³йд³бµллээх, киэ² далаа´ыннаах ки´и µлэлээн ааста, тыа сирин ³й³³´µн политикатыгар олус улаханы о²орбут ки´и бы´ыытынан сыаналыыбын.
 
У´аабыт, олохпутун т³рдµттэн уларыппыт кризистэн тахсарбытыгар дири² к³рµµлээх, ыраа±ы анаарар улахан политик би´иги республикабытын салайбыта, би´иги тыа сирин олохтоохторугар дьолбут эбит. Би´иги республикабыт инники сылларга сайдыытын чэрчилэрэ к³рд³р³лл³рµнэн µбэ-а´а норуоппут оло±ун сайдыы атын суолугар та´аарыа. Онтон ол сайдыыны кытта тыа сирэ тэ²²э хаамсыытын Президент Штыров олохтообут тыа сирин ³й³³´µнµн системата хааччыйыа диэн мин бигэ санаалаахпын. Би´иги республикабытыгар тыа сирин ³й³³´µн Россия±а суох µрдµк та´ыма олохтонно, дьон-сэргэ ³й³-санаата уларыйан ол ³й³бµлµ сатаан ту´анар ха´аайыттар µ³скµ³хтэрэ. Атын буолуон сатаммат.
 
 
Д.Ф.Наумов, Саха Јріспµµбµлµкэтин бар дьонун дьокутаата
 
Ил Тµмэн пресс-сулууспатыттан: «Саха сирэ» ха´ыакка Дмитрий Федосеевич ыстатыйата кылгатыллан, толорута суох бэчээттэммит

Опубликовано: 24 мая, 2012 - 10:16
^ Наверх ^
X
Ошибка в тексте:
Сообщить об ошибке администратору? Ваш браузер останется на той же странице